Lagetemperatuurverwarming (ltv) is verwarmen met cv-water van maximaal 55 graden in plaats van de 70 tot 80 graden die een gewone cv-ketel vaak gebruikt. Je verwarmt nog steeds met radiatoren, convectoren, vloer- of wandverwarming, maar dan op een lagere watertemperatuur (Vereniging Eigen Huis). Voor de meeste warmtepompen is dat nodig. Of je huis geschikt is, hangt af van twee dingen: de isolatie en het vermogen van je verwarming. Met de 50-graden-test zoek je dat zelf uit.
Wat is lagetemperatuurverwarming precies?
Bij lagetemperatuurverwarming stel je de aanvoer- en retourtemperatuur van het cv-water lager in: op maximaal 55 graden in plaats van 80 graden. In zeer goed geïsoleerde huizen kan het nog lager, bijvoorbeeld maximaal 40 graden (Vereniging Eigen Huis). Het Nationaal Warmtefonds hanteert dezelfde grens: een ltv-systeem verwarmt de ruimte goed met water dat niet warmer is dan 55 graden.
Ltv is dus geen apart apparaat. Het is een manier van verwarmen. De warmtebron (cv-ketel, warmtepomp of warmtenet) levert minder heet water, en het afgiftesysteem moet die lagere temperatuur toch omzetten in genoeg warmte voor de ruimte.
Waarom ltv nodig is bij een warmtepomp
De meeste warmtepompen verwarmen het water tot maximaal 55 graden. Sommige halen 70 graden, maar dat gaat ten koste van het rendement (Vereniging Eigen Huis). Volgens het Regionaal Energieloket maakt een warmtepomp water van ongeveer 30 tot 50 graden, terwijl een cv-ketel tot wel 80 graden gaat. Hoe lager de temperatuur, hoe zuiniger een warmtepomp werkt (Milieu Centraal).
Ook met een cv-ketel levert lagere temperatuur iets op. Een cv-ketel of warmtepomp werkt efficiënter als de aanvoertemperatuur 50 graden of lager is (Vereniging Eigen Huis). Wil je weten wat een warmtepomp aan stroom vraagt, lees dan ook het stroomverbruik van een warmtepomp.
Voordelen en nadelen van verwarmen op lage temperatuur
Vaak een gelijkmatigere temperatuur in huis, dag en nacht (Milieu Centraal).
Gezondere lucht: de verwarming wordt minder heet, waardoor je geen last hebt van verbrand stof, en er zijn minder luchtstromen (Vereniging Eigen Huis).
Nadelen
Het duurt langer voordat het huis warm is. Een klokthermostaat helpt om een ruimte op tijd op temperatuur te hebben (Vereniging Eigen Huis).
Zijn je radiatoren of convectoren te zwak en moet je ze vervangen, dan kunnen de kosten hoog oplopen (Vereniging Eigen Huis).
Is je huis geschikt? Twee voorwaarden
1. De isolatie moet redelijk tot goed zijn
Alleen in goed geïsoleerde woningen kun je met lagere temperaturen verwarmen. Vereniging Eigen Huis noemt woningen met energielabel C of D als voorbeeld. Bij een lager label begin je met isoleren. Heb je overal goede isolatie, dan kun je volgens Milieu Centraal met gemak je woning met 55 graden verwarmen. Voor de gevel is spouwmuurisolatie dan genoeg. Lees meer over het isoleren van de spouwmuur en dakisolatie.
2. De verwarming moet genoeg vermogen hebben
Komt het water kouder de radiator binnen, dan moet die radiator de ruimte toch warm kunnen krijgen. Het vermogen van radiatoren en vloer- of wandverwarming is afgestemd op de grootte en isolatie van een ruimte (Vereniging Eigen Huis). Een installateur kan het vermogen van je systeem berekenen. Of je doet zelf de 50-graden-test.
Welke radiatoren zijn geschikt voor lage temperatuur?
Geschikt, meestal meer vermogen dan een radiator van dezelfde grootte
Vloerverwarming
Heel geschikt
Een convector geeft bijna geen stralingswarmte, wat wat minder comfortabel kan voelen. Met vloerverwarming kun je in combinatie met sommige warmtepompen in de zomer ook licht koelen (Milieu Centraal). Meer over dat systeem lees je op de pagina over vloerverwarming.
Zo doe je de 50-graden-test
Met de 50-graden-test kijk je of je huis comfortabel warm blijft als het verwarmingswater ongeveer 50 graden is. De stappen volgens Vereniging Eigen Huis:
Kies een koude week. Voor een hybride warmtepomp test je bij een buitentemperatuur van 4 tot 10 graden, want onder de 4 graden neemt de cv-ketel het over. Voor een volledig elektrische warmtepomp test je bij -2 tot -10 graden.
Zet de aanvoertemperatuur van de cv-ketel op 50 graden. Hoe dat moet, staat in de handleiding van de ketel.
Houd bij hoe warm het op verschillende momenten van de dag is in alle ruimtes, en of je tocht voelt.
Zet de thermostaat 's nachts niet lager dan 17 of 18 graden, omdat opwarmen op lage temperatuur langer duurt.
Bleef het huis die week comfortabel warm, dan is de kans groot dat het geschikt is voor verwarmen op lage temperatuur.
Luchtstroom vrijmaken: hang geen gordijnen voor de radiator, zet meubels zo'n 10 cm van de verwarming af en leg er niets op.
Boosters plaatsen: kleine ventilatoren onder of op de radiator zorgen voor meer luchtstroom, waardoor de ruimte sneller opwarmt.
Waterzijdig inregelen: dan worden alle radiatoren even snel warm en kan de ketel lager worden afgesteld.
Isoleren: wordt het nog steeds niet warm genoeg, dan is het huis waarschijnlijk onvoldoende geïsoleerd. Voor een hybride warmtepomp zijn spouw-, vloer- en dakisolatie en HR++-glas nodig.
Afgiftesysteem aanpassen: bij voldoende isolatie kunnen vloerverwarming, speciale ltv-radiatoren of extra radiatoren nodig zijn.
Milieu Centraal geeft nog meer kleine stappen: isoleer verwarmingsleidingen in koude ruimtes, dicht kieren en plaats thermostatische radiatorkranen.
Wat kost het om over te stappen op ltv?
Haalt je huis de 50-graden-test, dan hoef je volgens Vereniging Eigen Huis geen kosten te maken. Anders hangt het af van wat er nodig is. Vereniging Eigen Huis noemt deze bedragen:
Lagetemperatuurradiatoren (met ingebouwde ventilator): zo'n €300 tot €2.200 per stuk, exclusief montage. De prijs hangt af van vermogen, model en kleur.
Vloer- of wandverwarming aanleggen: al gauw zo'n €5.000, exclusief nieuwe vloer- of wandbedekking.
Voor ltv-aanpassingen kun je lenen bij het Nationaal Warmtefonds. Voorwaarde is onder meer dat de maximale aanvoertemperatuur 55 graden is, wat de installateur met een verklaring bevestigt. Bekijk ook de subsidie voor een warmtepomp. Vraag bij grotere aanpassingen meerdere offertes op en vergelijk wat er precies in zit.
Veelgestelde vragen
Wat is beter: vloerverwarming of lagetemperatuurradiatoren?
Geen van beide is beter. Vloerverwarming bespaart ruimte omdat je geen radiatoren meer hebt, ltv-radiatoren geven meer vrijheid in de keuze van je vloerbedekking (bron: Vereniging Eigen Huis).
Kan ltv ook met een gewone cv-ketel?
Ja. Met ltv kun je de cv-ketel lager instellen, waardoor hij zuiniger werkt (bron: Vereniging Eigen Huis).
Hoe hoog is de temperatuur bij ltv?
Maximaal 55 graden aanvoertemperatuur. Bij nieuwbouwwoningen staat die soms op 40 graden (bron: Vereniging Eigen Huis).
Is een elektrisch kacheltje een goede aanvulling op ltv?
Nee. Een elektrisch straalkacheltje gebruikt heel veel elektriciteit. Zuiniger bijverwarming is bijvoorbeeld een infraroodpaneel of een elektrische warmtedeken (bron: Milieu Centraal).
Een dak op het oosten of westen is volgens Milieu Centraal vaak prima geschikt voor zonnepanelen. De opbrengst is lager dan op het zuiden, maar de stroom komt verdeeld over de ochtend en de middag. De tabel laat zien hoeveel procent je overhoudt.
De meeste Nederlandse daken zijn geschikt voor zonnepanelen, schrijft Milieu Centraal. Op een schuin dak telt de richting, de helling en de schaduw. Een dak op het zuiden bij 30 of 45 graden staat op 100 procent in hun tabel.
Zonnepanelen op een plat dak: zuid geeft per paneel het meest, oost-west past meer panelen en levert gelijkmatiger. Ballast, draagkracht, vergunning en offertetips.
10 november 20264 min lezen
Gratis offertes
Wat levert een zonnepanelen jou op?
Vergelijk tot 4 offertes van installateurs uit jouw regio. Gratis en zonder verplichtingen.